Historyczne Ciekawostki: Pamięć, którą zaklęto w kamieniu

Na ostatnim zakręcie drogi prowadzącej na Dębowiec i dalej na Szyndzielnię, około 100 kroków od schroniska w kierunku północnym znajduje się tajemniczy kamień. Kamień przypomina o wybitnym proboszczu parafii ewangelickiej w Bielsku - Josefie Schimko. W miejscu, w którym ustawiono głaz, Josef Schimko miał umrzeć 9 czerwca 1858 roku. Na pamiątkę tego przykrego wydarzenia, postanowiono ustawić tablicę, a następnie nazwać całą górę Seniorberg (pol. Góra Seniora). Dlaczego „seniora”? Taki tytuł właśnie miał ksiądz Josef Schimko, co można rozumieć jako odpowiednik biskupa w kościele katolickim.

Schimko urodził się w miejscowości Vsetin na Morawach. Na początku był proboszczem w Nawsi nad Olzą, a od 1836 roku pełnił posługę w bielskiej parafii. Już w 1838 roku został mianowany seniorem dla Śląska Austriackiego. Kapłan zajmował się między innymi nauczaniem niemieckich księży, aby wygłaszali Słowo Boże i kazania na terenie Polski w języku polskim. Podczas wyjścia w góry doznał ataku serca i zmarł w miejscu, gdzie do dziś znajduje się pamiątkowa płyta. Josefa Schimko pochowano na cmentarzu ewangelickim przy dzisiejszej ulicy Frycza-Modrzewskiego. Na jego kamień nagrobny datki spływały z całego Śląska Cieszyńskiego. Płyta upamiętniająca kapłana na Dębowcu nie miała jednak zbyt wiele szczęścia.

Oryginalną płytę zniszczono w latach 30. ubiegłego stulecia. Po dojściu Adolfa Hitlera do władzy 1933 roku, stosunki między Niemcami a Polakami zrobiły się jeszcze bardziej napięte. W wyniku tej sytuacji, nieznany sprawca bądź sprawcy, zniszczyli oryginalną tablicę, która była w języku niemieckim. Wydawać by się mogło, że to koniec pamięci o kapłanie, jednak dzięki Franciszkowi Jężakowi stało się inaczej. Znany w Bielsku kierownik Lasów Miejskich był współodpowiedzialny między innymi za budowę skoczni w Cygańskim Lesie, toru saneczkowego czy też kąpieliska w Mikuszowicach. Jężak starał się zachować pamięć o dawnych mieszkańcach Bielska, w tym o Josefie Schimko. Dzięki jego staraniom, na głaz wróciła tablica, ale już w języku polskim czym udało się osiągnąć kompromis. Tablica po 60 latach wróciła na swoje miejsce w 1983 roku i znajduje się tam do dziś.

Chociaż dzisiejsza turystyka górska wygląda zupełnie inaczej niż w połowie XIX wieku, wiele osób decydujących się wyjść góry musiało przystanąć przy tym wyjątkowym miejscu. Starsi bielszczanie chętnie wspominali przy tym jego córkę, pannę Marie Schimko, która była znakomitą nauczycielką języka francuskiego. Mieszkała w bielskiej plebani, nad której wejściem znajdowała się tablica przypominająca o niezwykłym wydarzeniu - wizycie cesarza Józefa II, który był inicjatorem patentu tolerancyjnego.

Bibliografia:
W. Kuhn, Geschichte der deutschen Sprachinsel Bielitz (Schlesien), Stuttgart 1981.
A. Kremsa, Kamitz das deutsche Dorf der Sprachinsel Bielitz-Biala, Braunschweig 1995.