[FOTO] Gala Ikarów 2025 w Teatrze Polskim. Święto ludzi kultury w Bielsku-Białej

Ceremonię poprowadzili aktorka Teatr Polski w Bielsku-Białej Oriana Soika oraz naczelnik Wydziału Kultury i Promocji Urzędu Miejskiego Przemysław Smyczek.

Rozmowa o Polskiej Stolicy Kultury

Na początku wieczoru prowadzący zaprosili do rozmowy prezydenta miasta Jarosław Klimaszewski. Pytania dotyczyły przede wszystkim wydarzeń związanych z tegorocznym tytułem Polskiej Stolicy Kultury, który przypadł Bielsku-Białej.

Prezydent przyznał, że wyróżnienie uruchomiło wiele inicjatyw integrujących mieszkańców. Szczególnie zapamiętał korowody na placu Wojska Polskiego, które początkowo wydawały się zagrożone frekwencyjnie, lecz w krótkim czasie wypełniły się uczestnikami.

Podkreślił też znaczenie kultury jako przestrzeni budowania wspólnoty. Zwrócił uwagę, że aktywne uczestnictwo w wydarzeniach ma wymiar nie tylko społeczny, ale również terapeutyczny, pozwalając odpocząć po pracy, wyjść do ludzi i przeciwdziałać samotności.

Wręczenie nagród

Po rozmowie rozpoczęła się zasadnicza część gali, czyli wręczenie wyróżnień, dyplomów i nagród osobom szczególnie zasłużonym dla lokalnej kultury i sztuki. Wydarzenie ponownie stało się symbolicznym podsumowaniem roku działalności artystycznej w mieście oraz okazją do spotkania środowiska twórczego.

Dyplomy honorowe otrzymali

Agata Nowak i Kazimierz Korczyk - para taneczna Aktywni Seniorzy, która od wielu lat propaguje polskie tańce narodowe, uczestnicząc z powodzeniem w ogólnopolskich konkursach tanecznych, w ubiegłym roku zwyciężyli w 12 turniejach i zdobyli po raz drugi tytuł Mistrza Polski w swojej kategorii;

Krzysztof Przemyk, Wiesława Kobiela, Agnieszka Miklar i Mirosław Baca - organizatorzy Międzynarodowego Festiwalu Chórów im. Kazimierza Fobera Gaude Cantem.

Dyplomy Specjalne odebrali

ks. Grzegorz Klaja - proboszcz Parafii św. Barbary w Mikuszowicach Krakowskich, który pozyskał fundusze na impregnację pokrycia dachu zabytkowej świątyni, konserwację bezcennej polichromii Jana Mentila oraz na instalację systemu antywłamaniowego zapewniającej bezpieczeństwo tego unikalnego zabytku drewnianej sztuki sakralnej;

Księgarnia Klimczok - a prawie 30 lat działalności, podczas której promowała publikacje lokalnych historyków i literatów, na jej półkach można było znaleźć unikatowe opracowania dotyczące dziejów miasta i jego dziedzictwa;

ks. Zygmunt Siemianowski - proboszcz Parafii św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Starym Bielsku za remont konserwatorski więźby i tynków kościoła oraz popularyzację dziejów świątyni;

Przemysław Targosz, Paweł Szaliński, Maciej Bujakowski, Jacek Zachara i Bartosz Augustyniak - współautorzy filmu Fabryka Spełnionych Marzeń o historii Fabryki Samochodów Małolitrażowych w Bielsku‑Białej i kultowego Fiata 126p.

Dobrodziej Kultury 2025

Tytuły Dobrodzieja Kultury 2025 otrzymały firmy: Szczęśniak Pojazdy Specjalne Sp. z o.o., Mangata Holding oraz PRO sp. z o.o. w Bielsku‑Białej.

Za szczególne osiągnięcia kulturalne w 2025 r.

Do nagrody Ikara nominacje za szczególne osiągnięcia kulturalne w 2025 roku otrzymali - malarz Ernest Zawada, aktorka Anita Jancia, pianista Mateusz Dubiel, dyrygent Paweł Kotla.

Kapituła Ikarów postanowiła nagrodzić Mateusza Dubiela. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych obecnie polskich pianistów. Absolwent bielskiej szkoły muzycznej, Student Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie. Jest laureatem wielu ogólnopolskich i międzynarodowych konkursów, w tym I miejsca na Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina dla Dzieci i Młodzieży w Szafarni oraz Grand Prix Ogólnopolskiego Forum Młodych Instrumentalistów w Rybniku. Zdobył I miejsce na Orbetello Online International Piano Competition oraz Ikara za szczególne osiągnięcia kulturalne w 2021 roku. W 2025 roku wywalczył I nagrodę na Ogólnopolskim Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina oraz prestiżową nagrodę Koryfeusz Muzyki Polskiej w kategorii Odkrycie Roku. Uczestniczył w XIX Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim i otrzymał nagrodę pozaregulaminową dla najwyżej ocenianego Polaka, który nie zakwalifikował się do II etapu konkursu. W ubiegłym roku wiele koncertował w kraju i za granicą, zachwycając krytyków i słuchaczy, swym talentem i muzyczną wrażliwością.

- Jestem czasami na scenie, ale nigdy nie w tej roli. Przede wszystkim wielkie gratulacje dla nominowanych, bo znaleźć się w tym gronie, to naprawdę nie lada zaszczyt. To jest dla mnie wielka duma reprezentować Bielsko‑Białą w różnych sytuacjach koncertowych. Zawsze podkreślam, że tutaj się wykształciłem, tutaj się ukształtowałem, spędziłem tu pierwsze 20 lat swojego życia i bardzo, bardzo lubię tutaj wracać - mówił Mateusz Dubiel, odbierając nagrodę.

Za wybitną działalność

Nominacje za wybitną działalność w dziedzinie kultury i sztuki otrzymali: zajmująca się ceramiką plastyczka Jolanta Herma‑Pasińska, teatrolog Janusz Legoń, szefujący Związkowi Polskich Artystów Plastyków Okręg Bielsko‑Biała Krystyna Stec i Mirosław Mikuszewski, organizator spektakli w Sali Ceremonii cmentarza żydowskiego Dariusz Gajny, malarz i rzeźbiarz Leszek Oprządek oraz teatrolog Andrzej Linert. W tej kategorii Ikarem nagrodzono Andrzeja Linerta.

Andrzej Linert jest wybitnym badaczem historii teatru i kultury, profesorem nauk humanistycznych, autorem haseł w Encyklopedii województwa śląskiego oraz Encyklopedii teatru polskiego. Wiele jego książek ukazało się w serii Biblioteka Bielska‑Białej, stanowiąc znaczący przyczynek do upowszechnienia wiedzy o historii teatru i dziedzictwie kulturalnym naszego miasta. Wydał monografie biograficzne Rudolfa Luszczaka, aktora Teatru Polskiego oraz dyrektora bielskiej sceny Andrzeja Uramowicza. Stworzył trzyczęściową monografię Teatru Polskiego w Bielsku‑Białej Teatr Appolina i jego muz, której ostatnia część ukazała się w ubiegłym roku. Ta cenna pozycja powstała dzięki wieloletniej pracy i pasji badawczej profesora i nie tylko udokumentowała historię bielskiej sceny, ale także pomogła zbudować jej tożsamość oraz odnaleźć swoje miejsce w tkance kulturowej naszego miasta.

- Tu dzisiaj na scenie razem ze mną stoi pokolenie z 1933‑1939. Ludzi, którzy walczyli o polski teatr. Mam również w głowie ludzi, którzy po wojnie organizowali ten teatr. Był to teatr Schillera, Osterwy, a może jeszcze i Stanisławskiego. A później było całe pokolenie ludzi, którzy tworzyli naprawdę dobry teatr w Bielsku. On nie był najwybitniejszy, ale on zawsze miał dobry poziom - mówił prof. Andrzej Linert. - Nie wiem, na czym to polegało. Czy to austriacka tradycja? Czy to może genus loci (duch miejsca - przyp. red.) tej wspaniałej budowli. Kiedy ostatnio tworzyłem drugi tom teatru Appolina, to cały czas towarzyszyła mi świadomość tego, że buduję fundamenty pod kolejne tomy dziesięcioleci tego teatru. Pamiętajcie, mnie nie będzie, ale muszą się ukazywać kolejne tomy co 10 lat. Ten teatr stoi zawsze na straży społecznej. Podejmuje trudne pytania. Nie pozwala nam zasypiać w jakimś samopoczuciu dobrobytu. On mnie niepokoi czasami, ale to jest mądry teatr. To na pewno zasługa dyrektora, który zaprasza tutaj wybitnych twórców. Oni wspierają teatr, a zarazem wspierają nas, bo to jest nasza wartość. Z tym przeświadczeniem, drodzy państwo, odbieram tę zaszczytną nagrodę - dodał laureat.

Ikar Specjalny

Galę Ikarów zakończyło wręczenie Ikara Specjalnego 2025. Za wszechstronną popularyzację wiedzy historycznej o Bielsku‑Białej otrzymał go Piotr Kenig -historyk, muzealnik, kustosz, przez ponad trzydzieści lat związany z Muzeum Historycznym w Bielsku‑Białej. Wieloletni kierownik Starej Fabryki, autor i współautor licznych publikacji upowszechniającej dziedzictwo historyczne Bielska‑Białej.

Piotr Kenig jest autorytetem w dziedzinie lokalnej historii, dziejów przemysłu na terenie naszego miasta oraz historii rodów fabrykantów. Jest także cenionym wykładowcą, edukatorem i przewodnikiem po Bielsku‑Białej. Inicjował i współtworzył siedem z dziewięciu historycznych szlaków tematycznych na terenie miasta, które obejmują prawie 140 obiektów i miejsc związanych z naszym dziedzictwem. Jest członkiem Bielsko‑Bialskiego Towarzystwa Historycznego. Otrzymał Srebrną i Złotą Odznakę za opiekę nad zabytkami. Zdobył Ikara za szczególne osiągnięcia kulturalne w 2017 roku wraz z Jakubem Krajowskim i Grzegorzem Madejem - za wystawę i książkę Pod znakiem róży nad Białą. Został wyróżniony w 2024 roku Złotą Odznaką Honorową za Zasługi dla Województwa Śląskiego oraz Nagrodą im. Karola Miarki za upowszechnianie kultury i nauki na terenie województwa śląskiego.

- Przede wszystkim czuję się niezwykle zaszczycony tym wyróżnieniem, ponieważ nadawane jest przez prezydenta Bielska‑Białej, miasta, gdzie się urodziłem i dorastałem, które od zawsze kocham całym sercem i nie wyobrażam sobie życia poza nim. To miasto moich przodków, tutaj są moje korzenie. Odczuwam bardzo mocny związek z pokoleniami, które mozolną pracą zbudowały nasz Mały Wiedeń z jego wielkim przemysłem, dającym zatrudnienie tysiącom ludzi z okolicy. Nagroda skłania do głębszej refleksji nad moim życiem i działalnością. Naprawdę trudno mi uwierzyć, że zostałem w ten sposób wyróżniony. A może raczej nie ja, ile moja praca badawcza? Największą radość sprawiają mi uwieńczone sukcesem poszukiwania historyczne, to, że mogę odpowiedzieć na pytania, które sam sobie zadaję bądź zadają mi je inni. To, że wyniki moich dociekań okazują się ciekawe i przydatne, że cytowane są później w książkach, czasopismach, internecie - stwierdził Piotr Kenig. - Jestem wdzięczny wszystkim osobom, dzięki którym w minionych dekadach mogłem realizować swoje pasje: odkrywać i analizować źródła historyczne, publikować artykuły, przygotowywać wystawy, prowadzić wykłady, prelekcje i wycieczki historyczne. Ikar specjalny, w domyśle: za dotychczasową działalność… No cóż, wiąże się z tym świadomość, że czas nieubłaganie ucieka i lat przybywa… Mam nadzieję, że długo jeszcze będę mógł przeszukiwać źródła archiwalne, aby na ich podstawie odkrywać i opisywać różne zagadnienia dotyczące naszej lokalnej historii - dodał laureat Ikara Specjalnego.

Po części oficjalnej, za sprawą muzyczno‑tanecznego spektaklu Tango Piazzolla widzowie przenieśli się w świat argentyńskiego tanga, inspirowanego twórczością Astora Piazzolli. Na scenie wystąpiły śpiewające aktorki Teatru Polskiego: Marta Gzowska‑Sawicka, Anna Guzik‑Tylka i Wiktoria Węgrzyn‑Lichosyt, którym towarzyszyły orkiestra La Nostra Banda, zespół The ThreeX oraz bandeonista Konrad Merta. Dynamiczne, pełne emocji wykonanie stało się efektownym zwieńczeniem wieczoru.