Tak przed wojną leczono bielszczan. Biel­ska "ubezpieczalnia" na unikatowych zdjęciach z 1928 roku

Od prowizorki do własnej siedziby

Droga do powstania nowoczesnej ubezpieczalni była długa i wyboista. Po zjednoczeniu lokalnych kas chorych na początku lat 20. Powiatowa Kasa Chorych funkcjonowała w bardzo trudnych warunkach lokalowych. Lecznictwo ograniczało się do trzech ciasnych i słabo oświetlonych ambulatoriów, które nie były w stanie obsłużyć rosnącej liczby ubezpieczonych. Administracja pracowała w innych lokalach, a lekarze specjaliści przyjmowali pacjentów w rozproszonych po mieście prywatnych gabinetach. W praktyce oznaczało to długie kolejki, wielogodzinne oczekiwanie i narastającą frustrację pacjentów.

Sytuacja ta skłoniła władze Powiatowej Kasy Chorych do podjęcia decyzji o budowie własnego gmachu. Już w 1923 roku rozpoczęto starania o wzniesienie nowoczesnej siedziby, która skupiłaby w jednym miejscu zarówno administrację, jak i lecznictwo. Inwestycję realizowano w wyjątkowo trudnym okresie, w czasie kryzysu walutowego i przy braku realnego wsparcia kredytowego ze strony państwa. Materiały budowlane gromadzono stopniowo, często dzięki pomocy lokalnych przemysłowców, którzy przekazywali je w ramach składek zamiast szybko tracącej wartość gotówki. Budowa posuwała się wolno, lecz konsekwentnie. Przełom nastąpił dopiero po uzyskaniu pożyczek za pośrednictwem Okręgowego Urzędu Ubezpieczeń we Lwowie, co umożliwiło doprowadzenie inwestycji do końca.

Nowoczesna ubezpieczalnia na miarę epoki

Do nowego gmachu Powiatowa Kasa Chorych wprowadziła się w 1927 roku. Budynek zaprojektowano w sposób funkcjonalny i nowoczesny, z wyraźnym podziałem na poszczególne kondygnacje. Dla mieszkańców był to po prostu nowy gmach ubezpieczalni - miejsce, w którym można było załatwić sprawy ubezpieczeniowe i skorzystać z kompleksowej opieki lekarskiej.

Na parterze uruchomiono własną aptekę kasową, składającą się z kilku pomieszczeń i obsługiwaną przez wykwalifikowany personel farmaceutyczny. Zapewniała ona dostęp do leków dobrej jakości, a jednocześnie pozwalała Kasie Chorych na znaczne oszczędności w porównaniu z korzystaniem z aptek prywatnych.

Pierwsze piętro przeznaczono na ambulatoria chorób wewnętrznych dla mężczyzn i kobiet, ambulatorium chirurgiczne, ginekologiczne oraz dziecięce, a także poczekalnie i działy obsługi ubezpieczonych. To tutaj koncentrowało się codzienne życie ubezpieczalni - wizyty lekarskie, skierowania, formalności i kontakt z pacjentami.

Na drugim piętrze mieściła się dyrekcja Kasy, kancelaria lekarza naczelnego, sekretariat, buchalteria oraz kolejne specjalistyczne ambulatoria, w tym dermatologiczne i laryngologiczne. Znajdowała się tu również sala posiedzeń, w której zapadały decyzje dotyczące funkcjonowania całej instytucji.

Trzecie piętro zajmowało nowoczesne lecznictwo fizykalne. Wyposażono je w aparaturę, która w latach 20. należała do najnowocześniejszych w regionie - lampy kwarcowe, urządzenia do diatermii, aparaty Brünningsa oraz elektryczne kąpiele lecznicze. Obok działały pracownia analityczna i laboratorium chemiczno-bakteriologiczne.

Komfort pacjentów i sprawność działania

Nowy gmach ubezpieczalni diametralnie zmienił warunki leczenia w Bielsku. Jasne, przestronne poczekalnie, logiczny układ pomieszczeń i nowoczesne wyposażenie sprawiły, że wcześniejsze skargi pacjentów praktycznie ustały. Administrację zaplanowano tak, aby zapewnić sprawną obsługę i ograniczyć gromadzenie się chorych w jednym miejscu. W gmachu mieszkali także lekarze domowi Kasy Chorych, którzy zrezygnowali z prywatnej praktyki i pozostawali do stałej dyspozycji ubezpieczonych. Obok budynku powstał garaż dla samochodów służbowych wraz z mieszkaniami dla szoferów, co umożliwiało szybkie wizyty domowe i sprawną pomoc chorym.

Uroczyste otwarcie i liczby, które robią wrażenie

Uroczyste otwarcie nowego gmachu Powiatowej Kasy Chorych - bielskiej ubezpieczalni - odbyło się 22 stycznia 1928 roku. Wydarzeniu towarzyszyło otwarcie wystawy przeciwgruźliczej, którą w ciągu dwóch tygodni zwiedziło ponad jedenaście tysięcy osób. Budynek szybko stał się nie tylko centrum leczenia, lecz także ważnym miejscem edukacji zdrowotnej i życia społecznego miasta.

Skala działalności ubezpieczalni najlepiej widoczna jest jednak w liczbach. W samym 1928 roku lekarze Powiatowej Kasy Chorych udzielili ponad 140 tysięcy porad lekarskich, zarówno w ambulatoriach, jak i podczas wizyt domowych. Do szpitali i sanatoriów skierowano ponad trzy tysiące pacjentów. Z leczenia fizykalnego w nowym gmachu skorzystały setki chorych, a wykonano niemal 16 tysięcy zabiegów z wykorzystaniem nowoczesnej aparatury. Laboratorium chemiczno-bakteriologiczne przeprowadziło blisko 1,7 tysiąca analiz, natomiast ambulatoria dentystyczne obsłużyły dziesiątki tysięcy zabiegów stomatologicznych - od ekstrakcji po wykonywanie protez.

Liczby te pokazują, że nowy gmach ubezpieczalni nie był jedynie reprezentacyjną siedzibą instytucji. Stał się sprawnie działającym organizmem, obsługującym dziesiątki tysięcy mieszkańców Bielska i okolic. Choć oficjalnie funkcjonował jako Powiatowa Kasa Chorych, dla kolejnych pokoleń bielszczan pozostał po prostu ubezpieczalnią - miejscem, do którego chodziło się po pomoc, leczenie i realne wsparcie w chorobie.