[FOTO] Gdy reklama miała klasę. Przedwojenne ogłoszenia bielskich i bialskich firm

Przedwojenne reklamy z bielskich gazet to coś znacznie więcej niż tylko dawne ogłoszenia handlowe. To zapis codziennego życia miasta, które było wówczas jednym z najważniejszych ośrodków przemysłowych i handlowych regionu. Co ważne, pochodzą one z wielu tytułów prasowych, ukazujących się w Bielsku i Białej w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku - wydawanych zarówno przez społeczność polską, niemiecką, jak i żydowską. Ta różnorodność doskonale oddaje charakter miasta sprzed stu lat.

Na reklamowych łamach spotykają się więc sklepy, zakłady i restauracje prowadzone przez przedstawicieli różnych kultur, języków i tradycji. Lokale reklamowały się po polsku i po niemiecku, często bardzo oszczędnym, konkretnym językiem, który miał trafić do jak najszerszego grona odbiorców. Widać, że Bielsko było miastem wspólnym, w którym codzienne życie - handel, praca, zakupy i rozrywka - toczyły się ponad podziałami narodowościowymi.

Reklamy pozwalają dziś niemal spacerować po przedwojennym mieście. Sklepy i zakłady działały przy ulicach, które do dziś są doskonale znane: 3 Maja, Grażyńskiego, Zamkowej, Jagiellońskiej (obecnie 11 Listopada), Cieszyńskiej czy Rynku. Widzimy galanterię i sklepy tekstylne w ścisłym centrum, składy węgla i materiałów budowlanych w rejonach zaplecza przemysłowego, a restauracje i pensjonaty na obrzeżach miasta - w Wapienicy czy Cygańskim Lesie, dokąd w weekendy przyciągała muzyka, dancingi i kuchnia „wiedeńska” lub „warszawska”.

Zaskakująco nowocześnie prezentują się reklamy urządzeń domowych i techniki. Radia o „dalekim zasięgu i minimalnym zużyciu prądu”, maszyny do szycia produkowane na miejscu, gramofony i płyty - to wszystko pokazuje, jak szybko do bielskich domów wkraczała nowoczesność. Ciekawostką są także pokazy prania, organizowane specjalnie dla klientek, podczas których na żywo demonstrowano skuteczność środków piorących. Reklama stawała się tu formą edukacji, a kobieta była traktowana jako świadoma i wymagająca klientka.

Obok nowoczesnych technologii pojawia się bardzo przyziemna codzienność: świeże pieczywo, wędliny, cukiernie zachwalające słodkości dla dzieci szkolnych, wypożyczalnie żelazek elektrycznych czy sklepy z obuwiem sezonowym. W gazetach reklamowano także lekarzy, zakłady tapicerskie, biura architektoniczne, a nawet oferty kupna kamienic dochodowych w centrum miasta. To pokazuje, jak szeroką rolę pełniła prasa - była nie tylko nośnikiem informacji, ale też platformą kontaktu między mieszkańcami.

Wiele ogłoszeń uderza dziś znajomo brzmiącymi hasłami: „wielki wybór”, „najniższe ceny”, „solidna obsługa”, „podarunki przy zakupie”. Promocje świąteczne, gratisy dla klientów czy sezonowe obniżki cen funkcjonowały dokładnie tak samo jak dziś, tylko bez kolorowych banerów i internetu. Zamiast tego uwagę przyciągały mocna typografia, ornamenty drukarskie i duże, wyraziste hasła.

Zebrane reklamy pokazują Bielsko jako miasto dynamiczne, przedsiębiorcze i bardzo europejskie - miejsce, w którym obok siebie działały polskie, niemieckie i żydowskie firmy, a codzienne życie toczyło się wokół pracy, handlu i rozrywki. To właśnie w tych drobnych ogłoszeniach najlepiej widać rytm przedwojennego miasta - jego ambicje, potrzeby i sposób myślenia o nowoczesności.