16 grudnia 2025
18 grudnia 2025
wyświetleń: 1284

[FOTO] Wycinka w Dolinie Jasionki budzi sprzeciw. Zagrożony cenny starolas w Beskidzie Śląskim

W Jaworzu-Nałężu, rozpoczęto wycinkę lasu. Prace prowadzone są w Dolinie Jasionki, na północno-wschodnich zboczach Czupla w Beskidzie Śląskim, na terenie wydzielenia leśnego 02-35-1-01-24-g-00, zarządzanego przez Nadleśnictwo Ustroń. Obszar ten sąsiaduje z górskim odcinkiem Szlaku Harcerskiego na Błatnią i od lat stanowi ważne miejsce rekreacji oraz ostoję dzikiej przyrody.

Jak wskazują przyrodnicy, teren ten został wcześniej zidentyfikowany jako potencjalny starolas, czyli jeden z najcenniejszych typów lasów w Polsce. Starolasy cechują się wysoką bioróżnorodnością, obecnością bardzo starych drzew, martwego drewna oraz naturalną strukturą ekosystemu, kształtowaną bez intensywnej ingerencji człowieka. Zgodnie z zapowiedziami, status tego obszaru miał zostać zweryfikowany do końca 2026 roku.

Tymczasem, jak alarmują przyrodnicy, trwająca wycinka obejmuje okazałe, ponad stuletnie buki. Zdaniem ekspertów oznacza to realne ryzyko trwałej utraty wartości przyrodniczych lasu jeszcze przed zakończeniem procesu weryfikacji. Usunięcie tak starych drzew nie tylko przerywa ciągłość ekosystemu, lecz także pozbawia go cech, które decydują o uznaniu go za starolas.

Działania Nadleśnictwa spotkały się ze sprzeciwem mieszkańców oraz organizacji ekologicznych. Kontrowersje są tym większe, że wycinka prowadzona jest w czasie ogólnokrajowych prac nad ochroną starolasów. W styczniu 2025 roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozpoczęło wdrażanie procesu, którego celem jest objęcie ochroną co najmniej 1 procenta powierzchni lasów do 2026 roku oraz 2 procent do 2027 roku, zgodnie z Unijną Strategią na rzecz Bioróżnorodności.

Organizacje społeczne zwracają uwagę na paradoks, jaki pojawia się w praktyce. Polecenie terenowej weryfikacji potencjalnych starolasów bywa realizowane w sposób, który prowadzi do ich degradacji jeszcze przed zakończeniem oceny. W efekcie „weryfikacja” odbywa się poprzez wycinkę, a nie poprzez rzetelną analizę przyrodniczą. Zdaniem aktywistów skutkuje to dalszymi stratami unikalnych drzewostanów w różnych częściach kraju.

Systemowy charakter problemu potwierdzają raporty Natural Forest Foundation, przygotowywane w ramach projektu „Monitoring procesów ochrony lasów w Polsce”. Projekt realizowany jest we współpracy z lokalnymi inicjatywami, w tym z Inicjatywą „Las Wokół Miast” działającą w rejonie Bielska-Białej. Analizy wskazują na nieskuteczne wdrażanie krajowych i unijnych polityk leśnych, dominację celów gospodarczych oraz narastające konflikty społeczne wokół sposobu zarządzania lasami.

Eksperci podkreślają, że starolasy są zasobem nieodnawialnym w skali życia człowieka. Ich zniszczenie oznacza nieodwracalne straty dla bioróżnorodności, lokalnego klimatu oraz jakości życia mieszkańców. Ochrona tych obszarów nie jest wyłącznie kwestią dobrej woli, lecz obowiązkiem wynikającym z zobowiązań prawnych i polityk Unii Europejskiej.

W związku z prowadzonymi pracami organizacje społeczne apelują o natychmiastowe wstrzymanie wycinki w Dolinie Jasionki oraz o zapewnienie realnej ochrony potencjalnych starolasów do czasu zakończenia ich pełnej i niezależnej weryfikacji.

Wyjaśnienie dotyczące prac leśnych w rejonie Jaworza-Nałęża

W związku z publikacją na Facebook'u informacji Inicjatywy „Las wokół Miast” (https://www.facebook.com/LasWokolMiast) dotyczącą rzekomej „wycinki starolasu” w rejonie Jaworza-Nałęża koło Bielska-Białej (nadleśnictwo Ustroń, Leśnictwo Górki, oddział leśny 24 g), warto przedstawić kilka istotnych faktów, które pozwolą lepiej zrozumieć rzeczywisty charakter prowadzonych tam działań.

Przede wszystkim należy jasno podkreślić, że opisywany teren nie jest starolasem ani nie znajduje się na liście potencjalnych starolasów, które zostały przekazane Lasom Państwowym przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Instytut Ochrony Środowiska. Oznacza to, że obszar ten nie został objęty procedurą zabezpieczenia, która wstrzymuje prace leśne do czasu podjęcia decyzji o ewentualnej ochronie.

Fakty

Mapa Fundacji „Lasy i Obywatele” (https://mapy.lasyiobywatele.pl/zanim-wytna-twoj-las.html), na podstawie której Inicjatywa „Las wokół Miast” określiła przedmiotowy fragment lasu jako starolas opiera się o dane z 2023 roku, które nie uwzględniają ustaleń i wytycznych Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
W legendzie Autorzy mapy podają następujący opis: „Na razie na mapie starolasy i potencjalne starolasy identyfikowane są według metodologii przyjętej przez nas w konsultacji z Pawłem Pawlaczykiem w 2023 roku. Wkrótce wprowadzimy też na mapę starolasy identyfikowane według kryteriów opracowanych w dialogu społecznym na Ogólnopolskiej Naradzie o Lasach.”;
Od początku 2025 roku nadleśnictwa, w uzgodnieniu z Ministerstwem Klimatu i Środowiska, opracowały listę proponowanych starolasów. Przedmiotowy las - wydzielenie 24 g w leśnictwie Górki nie spełniał kryteriów starolasów;
Wszystkie wydzielenia, które w Nadleśnictwie Ustroń zostały zakwalifikowane jako potencjalne starolasy są objęte zakazem wycinki i są w trakcie weryfikacji zgodnie z poleceniem i metodyką MKiŚ;
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zleciło Instytutowi Ochrony Środowiska opracowanie metodyki weryfikacji proponowanych starolasów, która obecnie trwa. Nadleśnictwo Ustroń prowadzi weryfikację starolasów na stu wydzieleniach (lokalizacjach) - 50 już jest gotowa i zostanie przekazana do MKiŚ do końca roku, a pozostałe do końca maja 2026 roku;
Organizacje pozarządowe (NGO’s) mają możliwość uczestniczenia w procesie wyznaczania starolasów zgodnie z procedurą przyjętą - jednakową dla wszystkich - przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska: (https://www.gov.pl/web/klimat/kolejny-etap-wyznaczania-potencjalnych-starolasow-rozpoczynamy-spoleczna-akcje-identyfikacji-starolasow-zapraszamy-przyrodnikow);
Wbrew sugestiom zawartym w informacji, nie mamy tu do czynienia z lasem o charakterze naturalnym lub pierwotnym. Jest to drzewostan gospodarczy, w którym ingerencja człowieka była prowadzona od dziesięcioleci i jest wyraźnie widoczna w jego strukturze. Sam fakt, że rosną tam drzewa ponad stuletnie - w tym buki - nie oznacza automatycznie, że mamy do czynienia ze starolasem.

Zgodnie z obowiązującymi, krajowymi i unijnymi kryteriami, o starolasie decyduje cały zespół cech, takich jak naturalna struktura lasu, obecność dużej ilości martwego drewna czy brak intensywnej gospodarki leśnej w przeszłości. Tych cech omawiany drzewostan nie spełnia.

W wydzieleniu 24g leśnictwa Górki prowadzone są zaplanowane prace w ramach tzw. rębni IVD - jest to kombinacja cięcia i odnawiania lasu w długim, kilkudziesięcioletnim procesie wymiany pokoleń.
Leśniczy planując prace pozostawił część powierzchni (0,7 ha z 13 ha) jako kępy lasu do naturalnego rozkładu, a prace były poprzedzone kontrolą gniazd i roślin chronionych. Prace z pozyskania drewna są już na ten rok wykonane. Kontynuowane będą natomiast prace związane ze zrywką drewna, jego odbiórką i porządkowaniem powierzchni.

Prace leśne prowadzone w tym miejscu odbywają się zgodnie z prawem, na podstawie obowiązującego Planu Urządzenia Lasu, i nie naruszają żadnych poleceń Ministra Klimatu i Środowiska dotyczących ochrony starolasów czy proponowanych rezerwatów przyrody. Nie jest prawdą, że „wycinka wyprzedza ocenę przyrodniczą” - w tym przypadku ocena w ramach wstępnej selekcji już się odbyła i nie wykazała podstaw do uznania tego terenu za starolas.

Proces wyznaczania starolasów w Polsce jest wieloetapowy i oparty na jasnych zasadach. Lasy Państwowe nie wskazują tych obszarów samodzielnie ani uznaniowo - odbywa się to na podstawie kryteriów opracowanych przez ekspertów Instytutu Ochrony Środowiska na zlecenie Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Tylko te powierzchnie, które spełniają określone warunki, są czasowo zabezpieczane i kierowane do dalszej weryfikacji terenowej.

Rozumiemy społeczne zainteresowanie ochroną lasów i przywiązanie mieszkańców do lokalnej przyrody. Właśnie dlatego tak ważne jest, aby rozmowa o lasach opierała się na sprawdzonych informacjach, a nie na uproszczeniach czy hasłach, które mogą wprowadzać opinię publiczną w błąd.

Ochrona przyrody i odpowiedzialna gospodarka leśna nie wykluczają się - w praktyce są prowadzone równolegle, w oparciu o prawo, wiedzę naukową i jasno określone procedury.