Światowy Dzień AIDS: HIV przestał być wyrokiem, ale wiedza wciąż jest niewystarczająca

Od 1988 roku corocznie 1 grudnia obchodzony jest Światowy Dzień AIDS. Został on zainicjowany przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), aby zwiększać świadomość społeczeństwa na temat wirusa HIV oraz choroby AIDS, a także walczyć z uprzedzeniami i dyskryminacją osób zakażonych.

Jak dochodzi do zakażenia HIV?

Wirus HIV przenoszony jest głównie drogą płciową poprzez kontakty seksualne bez zabezpieczenia, drogą krwiopochodną, np. poprzez wspólne używanie igieł lub strzykawek służących do wstrzykiwania m.in. leków, sterydów czy substancji psychoaktywnych, oraz drogą wertykalną z zakażonej HIV matki na jej dziecko podczas ciąży, porodu lub karmienia piersią.

Przed infekcją drogą płciową niemal całkowicie chronią prezerwatywy, aby uniknąć zakażenia przez krew, należy stosować wyłącznie jednorazowe igły, dbać o sterylność sprzętu w studiach tatuażu i gabinetach kosmetycznych i zachowywać ostrożność podczas kontaktu z krwią innych osób.

Obecnie możliwe jest też, aby zarówno mężczyźni, jak i kobiety będący nosicielami wirusa HIV mieli zdrowe dzieci. Jeśli kobieta wie o zakażeniu, a podczas ciąży pozostaje pod opieką specjalistów i przyjmuje odpowiednie leki, ryzyko urodzenia zakażonego dziecka wynosi mniej niż 1%.

Warto podkreślić, że wirus HIV nie przenosi się drogą kropelkową. Nie można zarazić się HIV poprzez podawanie ręki, ściskanie, całowanie czy sam fakt mieszkania lub pracowania razem z osobą zakażoną, jeśli przestrzegane są podstawowe zasady higieny. Oznacza to, że osoby zakażone HIV mogą prowadzić normalne życie społeczne, zawodowe i rodzinne, bez obawy o zakażenie innych.

Jak wiele osób w Polsce jest zakażonych HIV?

Zgodnie z danymi Krajowego Centrum ds. AIDS, w Polsce od momentu pojawienia się wirusa HIV do końca 2023 r. zarejestrowano prawie 33 tysiące przypadków zakażenia. Szacuje się jednak, że liczba ta może być wyższa, ponieważ ponad połowa osób zakażonych nie wie o swoim stanie i może nieświadomie zakażać innych. Na szczęście ogólnopolskie kampanie - takie jak: Jedyny taki test czy tegoroczna Mój pierwszy raz - organizowane przez Krajowe Centrum ds. AIDS przyczyniają się do popularyzacji badań w kierunku HIV.

Kiedy warto wykonać test na HIV?

Zakażenie wirusem HIV może przez wiele lat nie dawać żadnych objawów lub są one krótkotrwałe i mylone z przeziębieniem czy zatruciem. Nierozpoznane zakażenie może przejść w stan objawowy, a jeśli na tym etapie również nie zostanie zdiagnozowane, przejdzie w AIDS, czyli zespół nabytego niedoboru odporności. Dodatkowo osoby nieświadome, że są nosicielami HIV, mogą przyczyniać się do rozprzestrzenia wirusa, zakażając innych.

Dlatego tak ważne jest, aby regularnie się badać

Każdy, kto chociaż raz w swoim życiu miał sytuację narażającą na ryzyko zakażenia (np. ryzykowne zachowanie seksualne), przyjmował substancje psychoaktywne w iniekcjach, przebył jakąkolwiek chorobę przenoszoną drogą płciową czy miał wykonywany tatuaż lub zabieg kosmetyczny niedostatecznie sterylnym sprzętem, powinien rozważyć wykonanie testu na HIV. Test powinien zostać wykonany również wszystkim osobom planującym prokreację oraz kobietom będącym w ciąży i ich partnerom.

Badanie najlepiej wykonać w specjalnym Punkcie Konsultacyjno‑Diagnostycznym (PKD), w którym testy wykonuje się bezpłatnie, bez skierowania i anonimowo. W PKD można dodatkowo przeprowadzić rozmowę z doradcą, najczęściej lekarzem lub psychologiem, zarówno przed badaniem, jak i podczas odbierania wyniku.

Jeśli test da wynik pozytywny, doradcy przedstawią dalsze postępowanie i możliwości leczenia. Takie miejsca znajdują się w każdym województwie, a ich adresy można znaleźć na stronie internetowej Krajowego Centrum ds. AIDS. Badania można także wykonać w innych placówkach medycznych i komercyjnych laboratoriach, ale niekoniecznie dzieje się to bezpłatnie i anonimowo.

Dlaczego ważne jest zwiększanie świadomości?

Światowy Dzień HIV jest doskonałą okazją do uświadomienia sobie, że zakażenie może dotyczyć każdego. Regularne testowanie pozwala na wczesne wykrycie wirusa i umożliwia włączenie skutecznego leczenia, które może zmniejszyć ryzyko rozwoju AIDS. Warto przypomnieć, że HIV to nie wyrok. Osoby zakażone, które stosują terapie antyretrowirusowe, mogą prowadzić normalne życie, a wsparcie społeczne i edukacja mogą pomóc w walce z stygmatyzacją.