Żelbetowi świadkowe historii. Ze schronów nie padł ani jeden strzał

Dowództwo Armii Kraków, w skład której wchodziła Grupa Operacyjna "Bielsko", zakładało, że na terenie pozycji umocnionej pod Bielskiem zostaną wybudowane 64 żelbetowe schrony żelbetowe.

Około 10-kilometrowy odcinek fortyfikacji polowych oparty został południowym skrzydłem o masyw Klimczoka i łukiem oplatał miasto od zachodu i północy, stykając się z pobliską pozycją Dziedzice skrzydłem północnym.

Prace budowlane rozpoczęły się dopiero w lipcu 1939 roku, na około półtora miesiąca przed wybuchem wojny. Roboty nie postępowały zbyt szybko. Problemem były braki kadrowe w siłach pokojowych jednostek wojskowych, brak odpowiedniej liczby wyszkolonego techniczne personelu, niewystarczająca ilość sprzętu oraz opóźnienia w dostawach materiałów potrzebnych do budowy, takich jak cement czy gotowe szablony szalowania.

Według stanu na 28 sierpnia, w rejonie Bielska wykonanych było 16 żelbetowych schronów, a w dniu wybuchu wojny stało 21 schronów jedno i dwustrzelnicowych.

W nocy z 2 na 3 września, ze względu na załamanie polskiej obrony pod Pszczyną i Węgierską Górką, Naczelny Wódz na wniosek generała Antoniego Szyllinga, dowódcy Armii Kraków, zarządził odwrót polskich jednostek za linię Skawy. Bielska pozycja została opuszczona przez polskich żołnierzy bez oddania nawet jednego strzału. Wycofujące się wojska zniszczyły w rejonie Starego Bielska 8 armat, które nie nadawały się do transportu.

Do obecnych czasów przetrwało 20 z 21 schronów - jeden wyburzono w latach 60. podczas rozbudowy zakładów przemysłowych. Część z nich znajduje się na terenach ogrodzonych posesji.

W tym miejscu warto wspomnieć o inicjatywie grupy miłośników historii, którzy kilka lat temu wyremontowali schron nr 19, pozyskując wcześniej środki na ten cel z budżetu obywatelskiego miasta Bielska-Białej. Żelbetowy obiekt znajduje się przy ulicy Zawiłej w rejonie wzgórza Trzy Lipki.

Bibliografia:

• Dominik Kasprzak, Marcin Kasprzak: Fortyfikacje z 1939 roku w Bielsku-Białej. Gliwice-Tarnowskie Góry, 2009. ISBN 978-1458-01-2.
• Władysław Steblik: Armia „Kraków” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1989. ISBN 83-11-07434-8.