Historyczne ciekawostki: Historia zapomnianej chluby miasta?

W ilości 1000 egzemplarzy został wydany pamiątkowy album zawierający historię popularnego „Mechanika”. Znajdziemy w nim mnóstwo materiałów opowiadających o przeszłości szkoły. Cenne i unikatowe zarazem wydanie może wydawać się trudno dostępne z uwagi na nakład, jednak nic bardziej mylnego. Dla zainteresowanych tematem stworzono także wersję elektroniczną dostępną online. Można ją znaleźć pod linkiem:zseeim.edu.pl.

„Od K.K. Mittelschulen do polskiego „Mechanika”” to tytuł, który oddaje hołd najdłuższym w mieście tradycjom oświatowym w kontekście szkół średnich. Początki „Mechanika” sięgają bowiem 1874 roku, gdy Theodor Haase czynił wszelkie starania, aby w mieście powstał uniwersytet. Zarówno Haase, jak i kontynuujący jego ideę dr Richard Wagner znaleźli zresztą zasłużone miejsce w omawianej publikacji. Duch szkolny, którego można poczuć w placówce został świetnie opisany przez autora książki. Jacek Trzeciak poświęcając długie lata badaniom nad dziejami szkoły, sięgnął po historię, którą politycy starali się przez dekady wymazać, a jednak ta przetrwała wraz z murami budynku. To zadanie, choć trudne, udało się zrealizować.

Do wybuchu II wojny światowej bielskie szkoły średnie, które mieściły się w budynku dzisiejszego „Mechanika” były chlubą miasta. Sytuacja nie zmieniła się nawet po upadku Austro-Węgier, gdy Bielsko znalazło się w zasięgu polskie administracji. Jak z podziwem przechadzał się korytarzami szkolnymi austriacki cesarz, tak pełen uznania był prezydent Polski Ignacy Mościcki dla tej placówki. Wystarczy wspomnieć wspaniałą prezentację uczniów podczas przejazdu prezydenta RP do Wisły, gdy osobiście poprosił, żeby złożyć gratulacje dyrektorowi Kiesewetterowi. W budowanie szkolnej społeczności zaangażowane były wspaniałe postacie z historii miasta, wystarczy wspomnieć chociażby bardzo istotnego dla bielskiej historiografii pastora dr. Richarda Wagnera czy późniejszego wicemarszałka Sejmu Śląskiego dr. Eduarda Panta. Przy tak wspaniałej przeszłości po wojnie wszystko się zmieniło.

Dlaczego szkoła, która od momentu powstania była jedną z najważniejszych wizytówek miasta, popadła w niełaskę? Trudne lata PRL przynoszą odpowiedź na to pytanie. Sama placówka do końca wojny funkcjonowała jako szkoła z językiem wykładowym niemieckim. Nie inaczej było w dwudziestoleciu międzywojennym, gdzie była to jedyna taka szkoła. Po wojnie wszelkie związki z niemiecką spuścizną miasta były niemile widziane, więc starano się wymazać kawał świetnej historii tego miejsca. Na szczęście nie bezpowrotnie, a ludzie, którym zależało na tym miejscu, zachowali wspomnienia i materiały pozwalające odtworzyć znamienite wydarzenia z przeszłości.

Oczywiście nie tylko niemiecka przeszłość szkoły była politycznie problematyczna. Wśród absolwentów nie brakuje wszak postaci istotnych dla historii Polski. Wystarczy wspomnieć tutaj Stanisława Hallera, który był stryjecznym bratem gen. Józefa Hallera. Postać ta wyróżniła się szczególnie podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku, kiedy to Stanisław objął funkcję szefa ścisłego sztabu marszałka Piłsudskiego. Pisząc o wojskowości nie można pominąć gen. Józefa Rybaka, który przez lata pełnił funkcję Inspektora Armii. Wcześniej także zasłużył się w czasie wojny z bolszewikami pełniąc funkcje dowodzenia, zaś w chwili próby, czyli podczas przewrotu majowego w roku 1926 trwał w neutralności, dbając o żołnierski wizerunek.

Wśród przedwojennych absolwentów warto wspomnieć także o muzykach jak Ralph Erwin czy Jan Smeterlin. Muzykę, którą tworzyli można do dziś z łatwością odnaleźć w Internecie. Poza postaciami z odległej historii, są jednak także ci, których wszyscy znają współcześnie, a którzy także mogą pochwalić się ukończeniem tej szkoły. Pisząc tę książkę, Trzeciak zachowuje ciągłość, nie pomija ani osób istotnych przed wojną, ani tych ważnych po wojnie. Szkołę ukończył nieżyjący już prezydent miasta Jacek Krywult, a także medalista olimpijski Jerzy Pietrzyk, rektor Uniwersytetu Śląskiego Ryszard Koziołek, poeta Stanisław Gola i wielu innych. Warto też dodać, że oprócz absolwentów autor dodał także postacie wielu nauczycieli, którzy wychowali całe pokolenia. Dzisiejsi mieszkańcy Bielska-Białej z pewnością odnajdą w publikacji nazwiska, które na stałe zapisały się w ich pamięci.

Co jeszcze można odnaleźć w tej wyjątkowej książce? Możecie przekonać się sami wertując pozycję pod wspomnianym linkiem lub zaopatrując się w papierowy egzemplarz. O dostępność wersji papierowej należy pytać bezpośrednio w szkole.