Bielsko-Biała miejscem inauguracji 34. edycji Europejskich Dni Dziedzictwa

O Europejskich Dniach Dziedzictwa

Europejskie Dni Dziedzictwa (EDD) to największy ogólnoeuropejski projekt społeczno-kulturalny, którego celem jest popularyzacja dziedzictwa kulturowego, promocja historii i tożsamości lokalnych społeczności, podkreślenie wspólnych korzeni kultury europejskiej oraz propagowanie dialogu międzykulturowego.

Co roku we wrześniu uczestnicy mogą bezpłatnie zwiedzać zabytki, które na co dzień bywają niedostępne, oraz brać udział w licznych wydarzeniach - wystawach, koncertach, warsztatach czy prelekcjach. Wydarzenie jest organizowane cyklicznie od ponad 30 lat dzięki wspólnej inicjatywie Rady Europy i Unii Europejskiej, w której obecnie uczestniczy 48 krajów. Polska włączyła się w te obchody w 1993 r.

Tegoroczne hasło Europejskich Dni Dziedzictwa

Tegoroczne hasło Europejskich Dni Dziedzictwa - „Przyszłość przeszłości. DZIEDZICTWO W ZAGROŻENIU” zachęca nas, aby pochylić się nad wyzwaniami, jakie współcześnie stoją przed dziedzictwem. W obliczu dynamicznych przemian środowiskowych, społecznych i technologicznych pytanie o „przyszłość przeszłości” staje się jednym z kluczowych wyzwań współczesnej polityki ochrony dziedzictwa.

Do najważniejszych czynników wpływających dziś na kondycję dziedzictwa należą m.in.:

• zmiany klimatyczne,
• konflikty zbrojne,
• presja urbanizacyjna,
• cyfryzacja i globalizacja,
• zanikające tradycje i zawody. 

To właśnie te procesy w różnorodny sposób oddziałują na dziedzictwo materialne i niematerialne, zwiększając ryzyko jego degradacji, utraty autentyczności lub zaniku.
 
Pierwszy człon hasła - „Przyszłość przeszłości” - wskazuje na konieczność myślenia o dziedzictwie w perspektywie długofalowej: jako o zasobie wymagającym świadomych decyzji, odpowiedzialnego zarządzania oraz społecznego zaangażowania. Drugi człon - „Dziedzictwo w zagrożeniu” - podkreśla pilność działań ochronnych i potrzebę wzmacniania odporności dziedzictwa wobec współczesnych kryzysów. Tegoroczny temat to zaproszenie do dyskusji o odpowiedzialności za ochronę - zarówno zabytków, jak i żywych tradycji, zwyczajów oraz praktyk przekazywanych z pokolenia na pokolenie. To także zachęta do namysłu nad reinterpretacją dziedzictwa i jego dostosowywaniem do nowych kontekstów kulturowych, społecznych i technologicznych. Hasło podkreśla potrzebę świadomego wyboru tego, co i w jaki sposób chcemy chronić. Dotyczy to zarówno zabytków i krajobrazów kulturowych, jak i tradycji, języków, rzemiosła czy pamięci lokalnych wspólnot. Zwraca również uwagę na znaczenie działań edukacyjnych i partycypacyjnych, które wzmacniają poczucie tożsamości oraz budują społeczną odpowiedzialność za wspólne dziedzictwo.
 

Program

18 września 2026 r. (piątek) w Bielsku-Białej.
Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej, Zamek Książąt Sułkowskich, ul. Wzgórze 16

• 12.00-12.45 Konferencja prasowa
• 12.45-13.45 Zwiedzanie Zamku Książąt Sułkowskich
• 16.00-16.30 Oficjalne otwarcie EDD 2026
• 16.30-18.00 Panel dyskusyjny „Drugie życie zabytków”

W dyskusji udział wezmą:

• Michał Krasucki, p.o. dyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa
• Mateusz Bielesz, prezes Fundacji Zielone Konie oraz pracownik naukowy Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej
• Anna Cymer, historyczka architektury, dziennikarka
• Mariusz Godek-Dudziński, kierownik Delegatury w Bielsku-Białej, Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach
• Patrycja Jastrzębska, koordynatorka krajowa EDD, Narodowy Instytut Dziedzictwa
• Prowadzący: Łukasz Gazur, zastępca redaktora naczelnego magazynu „Spotkania z Zabytkami”, Narodowy Instytut Dziedzictwa

Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej, Stara Fabryka,

Pl. Żwirki i Wigury 8
20.00-22.00 Sinfonia industrialna w wykonaniu orkiestry kameralnej Filharmonii Śląskiej, pod batutą Adama Wesołowskiego